 |
| τι |
τετρίγασι κατά περ αἱ νυκτερίδες
Μιλούν σαν νυχτερίδες!
 |
| η Κλεοπάτρα στα ιερογλυφικά |
λεξιλόγιο
| ||
| αρμένικα |
μεταγραφή
|
ελληνικά
|
| Սկիզբէն |
σκιζμπεν
|
στην αρχή
|
| էր |
ερ
| ήταν |
| Խօսքը | χοσκε |
ο Λόγος
|
| ու |
ου
| και |
| Աստուած | αστουατς |
Θεός
|
| քով | κοβ | με |
| եւ | γιεβ | και |
| في |
φι
|
σε
|
| ال |
αλ
|
ο,η,το
|
| البدء |
αλ-μπαντ
|
η αρχή
|
| و |
γουά
|
και
|
| خلق |
χαλάκα
|
δημιουργώ
|
| الله |
αλλάχ
|
θεός
|
| السماوات |
αλσάμα-γουάτ
|
ο ουρανός
|
| أرض |
αρντ
|
γη
|
Εκτός από τη δική μας δημοτική, στο παρελθόν υπήρχε και μια άλλη, στην αρχαία Αίγυπτο των Φαραώ: η δημοτική αιγυπτιακή. Πρώτος μίλησε για αυτήν ο Ηρόδοτος. Όταν λέμε δημοτική αιγυπτιακή, αναφερόμαστε τόσο στη γραφή όσο και στη γλώσσα που κατέγραφε.
Ο πίνακας του Σαμπολιόν.
Η δημοτική εξeλίχθηκε από την ιερατική γραφή των Αιγυπτίων ως μια συντομευμένη και γρήγορη γραφή. Δημιουργήθηκε στην Κάτω Αίγυπτο κατά τη διάρκεια της 25ης δυναστείας μετά την ένωση της χώρας από τον Φαραώ Ψαμμέτιχο, στα πλαίσια μεγάλων μεταρρυθμίσεων που εφάρμοσε κατά τη βασιλεία του.
Περίοδοι της δημοτικής αιγυπτιακής.
Οι Αιγύπτιοι έγραφαν και μιλούσαν στη δημοτική για σχεδόν μία ολόκληρη χιλιετία (650 π.Χ.-450 μ.Χ.). Αρχικά χρησιμοποιούνταν για διοικητικά, οικονομικά και νομικά κείμενα, ενώ για θρησκευτικά κείμενα συνέχισε να χρησιμοποιείται η ιερατική γραφή. Οπτικά, τα γράμματα μοιάζουν εκπληκτικά με την αραβική γραφή, η οποία επηρεάστηκε από την αιγυπτιακή δημοτική μέσω της αραμαϊκής.
Κείμενο από την Πέτρα της Ροζέτας στη δημοτική αιγυπτιακή.
Η δημοτική είναι η τελευταία φάση της αρχαίας αιγυπτιακής γραφής, την οποία διαδέχτηκε το κοπτικό αλφάβητο, μια παραλλαγή του ελληνικού βυζαντινού. Η ιστορία της χωρίζεται σε τρεις μεγάλες περιόδους: πρώιμη, πτολεμαϊκή και ρωμαιοβυζαντινή.
Αιγυπτιακά αντικείμενα από την περίοδο της δημοτικής.
Η πιο γνωστή επιγραφή που περιέχει κείμενο στη δημοτική είναι η Πέτρα της Ροζέτας, ένα κομμάτι βασάλτη με χαραγμένο ένα δίγλωσσο κείμενο (αιγυπτιακά και ελληνικά) σε τρεις γραφές (ιερογλυφικά, δημοτική, ελληνικά). Μετά από συγκρίσεις με το ελληνικό κείμενο, αποκρυπτογραφήθηκε αρχικά η δημοτική και κατόπιν τα ιερογλυφικά.
| Γραφή | Περιγραφή | Ήχος |
|---|---|---|
| Δημοτική | Συντομευμένη γραφή για διοικητικά κείμενα | 🔊 |
| Ιερογλυφικά | Θρησκευτικά και μνημειακά κείμενα | 🔊 |
Κείμενο από την Πέτρα της Ροζέτας στη δημοτική αιγυπτιακή.
Η δημοτική χρησιμοποιούνταν κυρίως για διοικητικά, οικονομικά και νομικά κείμενα. Παρακάτω παρουσιάζονται παραδείγματα χρήσης:
Έγγραφα στη δημοτική αιγυπτιακή.
Στη γειτονική μας χώρα, στα βόρεια σύνορά μας, υποστηρίζεται ως επίσημη άποψη ότι το κείμενο στη δημοτική στην Πέτρα της Ροζέτας είναι στην πραγματικότητα αρχαία μακεδονική, πρόγονος της σημερινής (σλαβικής) γλώσσας τους.
Η Πέτρα της Ροζέτας και οι σχετικές αμφισβητήσεις.
Η αποκρυπτογράφηση της δημοτικής οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον Σαμπολιόν, ο οποίος χρησιμοποίησε το ελληνικό κείμενο της Πέτρας της Ροζέτας. Παρακάτω παρουσιάζεται ένα παράδειγμα λέξης:
Ο πίνακας του Σαμπολιόν για την αποκρυπτογράφηση.
Δημοτική: pr 🔊
Σημασία: Σπίτι
Πηγή: lingetscript.com
Ποιος Φαραώ συνέβαλε στη δημιουργία της δημοτικής γραφής;
Σου άρεσε η ανάρτηση; Στήριξε την προσπάθειά μας με ένα like!
 |
| Η Έλενα στα ιερογλυφικά |
 |
| τα αρκαδικά και τα κυπριακά ήταν οι δύο ποικιλίες της αρκαδοκυπριακής |
Το χαμένο ιδίωμα της Αθήνας, της Αίγινας, των Μεγάρων και της Κύμης
Σημείωση: Κάντε κλικ σε οποιοδήποτε εικονίδιο ηχείου για εκφώνηση, στις εικόνες για μεγέθυνση, ή στο βίντεο για άνοιγμα σε αναδυόμενο παράθυρο.
Η Παλιά Αθηναϊκή, γνωστή και ως Παλιά Ελληνικά, αποτελεί μια διαλεκτική ομάδα της νεοελληνικής που μιλιόταν σε περιοχές όπως η Αθήνα, η Αίγινα, τα Μέγαρα και η Κύμη. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη διάλεκτο, βασισμένη στη μεσαιωνική ελληνική γλώσσα, με έντονα αρχαϊκά στοιχεία. Γεωγραφικά, τα ιδιώματα αυτά σχημάτιζαν γλωσσικές νησίδες στις παρυφές των αρβανιτόφωνων περιοχών της Αττικής και της νοτιοανατολικής Στερεάς Ελλάδας.
Τα ιδιώματα αυτά αποτελούν απομεινάρια της ελληνικής γλώσσας που μιλιόταν στην περιοχή της Αττικοβοιωτίας και της νότιας Εύβοιας πριν από τις εκτεταμένες μετακινήσεις πληθυσμών και την εγκατάσταση των Αρβανιτών στην Αττική γύρω στο 1300 μ.Χ. Εξαιτίας των συντηρητικών γλωσσικών τους χαρακτηριστικών και της ιστορικής τους βάσης, ονομάζονται συμβατικά Παλιά Ελληνικά ή Παλιά Αθηναϊκή διάλεκτος.
Μετά την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης (1821) και την καταστροφή της Αθήνας, ο πληθυσμός διασκορπίστηκε. Με την ανακήρυξη της Αθήνας ως πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους το 1834, η μαζική εισροή κατοίκων από όλη την Ελλάδα οδήγησε στη γρήγορη συρρίκνωση του ιδιώματος.
Δείτε το πρωτότυπο άρθρο στο lingetscript.com.
Η επιβίωση του ιδιώματος δεν ήταν ομοιόμορφη: υποχώρησε γρηγορότερα εκεί όπου η αστικοποίηση ήταν πιο έντονη, ενώ κράτησε περισσότερο σε πιο απομακρυσμένες περιοχές.
Γιατί άντεξαν περισσότερο τα Μέγαρα και η Κύμη;
Και οι δύο περιοχές βρίσκονταν πιο μακριά από το κέντρο της νέας πρωτεύουσας και δέχτηκαν μικρότερη εισροή νέου πληθυσμού μετά το 1834, γεγονός που επέτρεψε στο τοπικό ιδίωμα να διατηρηθεί για περισσότερες γενιές απ' ό,τι στην ίδια την Αθήνα.
Τρία βασικά φωνητικά χαρακτηριστικά
Το ιδίωμα ξεχωρίζει από την Κοινή Νεοελληνική κυρίως λόγω τριών συστηματικών φωνητικών φαινομένων, που παρουσιάζονται παρακάτω.
Διατήρηση του βυζαντινού «υ» ως «ου» /u/
Η διάλεκτος δεν ακολούθησε τον ιωτακισμό του φθόγγου /y/ (υ, οι, υι) σε /i/ όπως η Κοινή Νεοελληνική, αλλά τον έτρεψε σε /u/ (π.χ. ξύλον → ξούλο, συκιά → σουκέα, κύνας → κούνας).
Τσιτακισμός
Συστηματική τροπή του συμφώνου «κ» πριν από πρόσθια φωνήεντα («ι», «ε») σε «τσ» /ts/ ή παχύ «τσ» /tʃ/ (π.χ. κυριακή → τσουριατσή, καιρός → τσερός). Στην Κύμη, ωστόσο, ο τσιτακισμός ήταν ηπιότερος ή απουσίαζε.
Αποβολή τελικού «ν» και αφομοιώσεις
Συχνή σίγηση των τελικών συμφώνων και διατήρηση αρχαϊκών ρηματικών τύπων, όπως η αρχαία αύξηση ή ιδιόμορφες καταλήξεις στην υποτακτική.
Πέρα από τα φωνητικά φαινόμενα, το ιδίωμα διατήρησε ιδιόμορφες καταλήξεις στην υποτακτική και ίχνη της αρχαίας αύξησης σε ρηματικούς τύπους που είχαν ήδη εξαφανιστεί από την αναδυόμενη Κοινή Νεοελληνική.
Το ιδίωμα χρησιμοποιούσε λέξεις που χάθηκαν στην κοινή νεοελληνική αλλά επιβίωσαν αυτούσιες από την ελληνιστική και μεσαιωνική περίοδο — ένα ακόμη τεκμήριο της συντηρητικής, αρχαϊζουσας φύσης του.
Η Παλιά Αθηναϊκή δεν εξελίχθηκε σε κενό: μιλιόταν στα όρια περιοχών όπου, μετά το 1300 μ.Χ., εγκαταστάθηκαν σταδιακά αρβανιτόφωνοι πληθυσμοί στην Αττική και τη νοτιοανατολική Στερεά Ελλάδα.
Η κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης το 1821 και η καταστροφή που ακολούθησε στην Αθήνα οδήγησαν στη διασπορά του τοπικού πληθυσμού. Πολλοί από τους ομιλητές του παλιού ιδιώματος εγκατέλειψαν την πόλη ή χάθηκαν κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων.
Η κρίσιμη καμπή ήρθε το 1834, όταν η Αθήνα ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Η απόφαση αυτή προκάλεσε μαζική εισροή κατοίκων από όλη την Ελλάδα, οι οποίοι δεν μιλούσαν το τοπικό ιδίωμα.
Το αποτέλεσμα ήταν η γρήγορη συρρίκνωση της Παλιάς Αθηναϊκής μέσα σε λίγες μόνο δεκαετίες, καθώς αντικαταστάθηκε από τη διαμορφούμενη Κοινή Νεοελληνική εντός του αστικού ιστού της πόλης.
Γιατί επιβίωσε αλλού για περισσότερο
Η ίδια δημογραφική πίεση δεν εκδηλώθηκε με την ίδια ένταση στην Αίγινα, τα Μέγαρα και την Κύμη, οι οποίες βρίσκονταν μακριά από το νέο διοικητικό κέντρο. Αυτό εξηγεί γιατί το ιδίωμα σβήστηκε πρώτα στην ίδια την Αθήνα, ενώ σε αυτές τις περιοχές επιβίωσε έως τον 20ό αιώνα.
Οι παρακάτω κάρτες δείχνουν πώς η ίδια λέξη της Κοινής Νεοελληνικής ακουγόταν διαφορετικά στην Παλιά Αθηναϊκή, ανάλογα με τα φωνητικά φαινόμενα που περιγράφηκαν παραπάνω.
Συκιά
Κυριακή
Ξύλο
Εκείνος
Πώς να διαβάσετε τις κάρτες
Στα δύο πρώτα παραδείγματα (Συκιά, Ξύλο) φαίνεται η τροπή του «υ» σε «ου». Στα άλλα δύο (Κυριακή, Εκείνος) φαίνεται ο τσιτακισμός, δηλαδή η τροπή του «κ» σε «τσ» πριν από «ι» ή «ε».
Οι πηγές παρακάτω αποτελούν βασικά έργα αναφοράς για τη μελέτη της Παλιάς Αθηναϊκής και των συγγενικών νεοελληνικών ιδιωμάτων.
Write, stack and arrange Egyptian hieroglyphs — with the full Gardiner sign list, including an extended repertoire of thousands of PUA (Private Use Area) glyphs.
