Πρωτοϊνδοευρωπαϊκά

×

×

Περιεχόμενα

• 1. Εισαγωγή & Μεθοδολογία Ανασύνθεσης
• 2. Μεγάλες Γλωσσικές Ομάδες & Κλάδοι
• 3. Ανεξάρτητοι Μονοπρόσωποι Κλάδοι (Ελληνικά, Αρμενικά, Αλβανικά)
• 4. Η Ελληνοφρυγική Ομάδα & η Σχέση Ελληνικών-Αρμενικών
• 5. Παλαιοβαλκανική Ζώνη & Μοντέλο Κυμάτων
• 6. Η Θεωρία των Κουργκάν
• 7. Συγκριτικά Παραδείγματα Λεξιλογίου
• 8. Εξωτερικοί Σύνδεσμοι

Σημείωση: Κάντε κλικ σε οποιοδήποτε εικονίδιο ηχείου 🔊 για εκφώνηση, στις εικόνες για μεγέθυνση, ή στο βίντεο για άνοιγμα σε αναδυόμενο παράθυρο.

1. Εισαγωγή & Μεθοδολογία Ανασύνθεσης 🔊

🔊 Ακρόαση ενότητας

Η πρωτοϊνδοευρωπαϊκή (Proto-Indo-European / PIE) αποτελεί τον επιστημονικά ανασυσταθέντα γλωσσικό πρόγονο μιας τεράστιας οικογένειας γλωσσών που περιλαμβάνει σχεδόν όλες τις παραδοσιακές γλώσσες της Ευρώπης και μεγάλο μέρος της Νότιας και Δυτικής Ασίας.

Η αρχική κοιτίδα των Ινδοευρωπαίων. Κάντε κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση.

Η ιστορική και συγκριτική γλωσσολογία επιβεβαιώνει τη βασιμότητα των δεδομένων αυτών, απαιτώντας ωστόσο αυστηρές διορθώσεις ακρίβειας (ιδίως ως προς τη διάκριση μεταξύ απομονωμένων γλωσσών και ανεξάρτητων κλάδων) και βαθύτερη επέκταση στους μηχανισμούς εξέλιξης.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι αρχαίες γλώσσες της Μικράς Ασίας, επειδή διασώζουν πρώιμες μαρτυρίες της ινδοευρωπαϊκής διαφοροποίησης. Πρώτη και σημαντικότερη είναι η χεττιτική, η οποία ανήκει στον ανατολιακό κλάδο και καταγράφεται ήδη από τη 2η χιλιετία π.Χ. σε σφηνοειδή γραφή. Μαζί με τη χεττιτική εξετάζονται η λουβική, η παλαϊκή, η λυκική, η λυδική και η καριακή. Οι ανατολιακές γλώσσες δεν αποτελούν απλώς «παραλλαγές» άλλων κλάδων, αλλά έναν ιδιαίτερα πρώιμο και ανεξάρτητο κλάδο της Ινδοευρωπαϊκής οικογένειας.

Τον 18ο αιώνα φιλόλογοι παρατήρησαν για πρώτη φορά ομοιότητες στο λεξιλόγιο και τη δομή ανάμεσα στα ελληνικά, τα λατινικά και τα σανσκριτικά, οπότε δημιουργήθηκε η θεωρία της ινδοευρωπαϊκής ομογλωσσίας.

Η μελέτη της χεττιτικής, μετά την αποκρυπτογράφηση των αρχείων της Χαττούσας στις αρχές του 20ού αιώνα, άλλαξε ριζικά την εικόνα. Η χεττιτική έδειξε ότι ορισμένα στοιχεία που θεωρούνταν μεταγενέστερες καινοτομίες μπορεί να ήταν αρχαίες κληρονομιές, ενώ ενίσχυσε την υπόθεση ότι τα λαρυγγικά σύμφωνα της ανασύνθεσης είχαν πραγματική φωνητική βάση. Η λουβική, η παλαϊκή, η λυκική, η λυδική και η καριακή συμπληρώνουν αυτή την εικόνα, αν και η τεκμηρίωσή τους είναι άνιση.

• Ελληνικά (Greek, Γκρικ) 🔊
• Λατινικά (Latin, Λάτιν) 🔊
• Σανσκριτικά (Sanskrit, Σάνσκριτ) 🔊
• Χεττιτική (Hittite, Χίτιτ) 🔊

Ήχος: Πρωτοϊνδοευρωπαϊκό υλικό από την αρχική πηγή.

2. Μεγάλες Γλωσσικές Ομάδες & Κλάδοι 🔊

🔊 Ακρόαση ενότητας

Οι θυγατρικές γλώσσες της πρωτοϊνδοευρωπαϊκής χωρίζονται σε παραδοσιακούς κλάδους ανάλογα με τη γεωγραφική τους εξάπλωση και τις φωνητικές τους εξελίξεις. Οι αρχαίες γλώσσες της Μικράς Ασίας πρέπει να παρουσιάζονται χωριστά, επειδή ο ανατολιακός κλάδος αποσχίστηκε πολύ νωρίς και προσφέρει μοναδικά στοιχεία για την ανασύνθεση της πρωτοϊνδοευρωπαϊκής:

• Ανατολιακός κλάδος: Περιλαμβάνει κυρίως τη χεττιτική, τη λουβική, την παλαϊκή, τη λυκική, τη λυδική και την καριακή. Η χεττιτική, γνωστή από τα αρχεία της Χαττούσας, είναι η παλαιότερα εκτενώς τεκμηριωμένη ινδοευρωπαϊκή γλώσσα. Η λουβική απαντά σε ιερογλυφικές και σφηνοειδείς επιγραφές, ενώ η λυκική, η λυδική και η καριακή μαρτυρούν τη μεταγενέστερη εξέλιξη των ανατολιακών γλωσσών στη δυτική και νοτιοδυτική Μικρά Ασία. Η χεττιτική παρουσιάζει σημαντικές αρχαϊκότητες, όπως τη διατήρηση λαρυγγικών συμφώνων σε ορισμένα περιβάλλοντα, και διαφέρει σε βασικά σημεία από τους μεταγενέστερους ευρωπαϊκούς κλάδους.
• Γερμανικός κλάδος: Περιλαμβάνει τα αγγλικά, γερμανικά, ολλανδικά, σουηδικά, νορβηγικά και ισλανδικά. Χαρακτηρίζονται από τον νόμο του Grimm (μεταβολή των κλειστών συμφώνων).
• Ρομανικός (Ιταλικός) κλάδος: Περιλαμβάνει τα λατινικά και τις σύγχρονες συνέχειές τους (ισπανικά, ιταλικά, γαλλικά, πορτογαλικά, ρουμανικά).
• Σλαβικός κλάδος: Περιλαμβάνει τα ρωσικά, πολωνικά, τσεχικά, σερβοκροατικά και βουλγαρικά.
• Βαλτικός κλάδος: Περιλαμβάνει τα λιθουανικά και λετονικά, τα οποία διατηρούν εξαιρετικά αρχαϊκά μορφολογικά χαρακτηριστικά πολύ κοντά στην πρωτοϊνδοευρωπαϊκή.
• Ινδοϊρανικός κλάδος: Χωρίζεται στα ινδοαριανά (σανσκριτικά, χίντι, βεγγαλικά) και τα ιρανικά (περσικά, κουρδικά, παστό).
• Κελτικός κλάδος: Περιλαμβάνει τα ιρλανδικά, σκωτικά γαελικά και ουαλλικά.
• Άλλες αρχαίες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες: Η φρυγική και η θρακική συνδέονται με την παλαιοβαλκανική ζώνη, ενώ η μεσσαπική μαρτυρείται στη νοτιοανατολική Ιταλία. Η βενετική και η λουσιτανική αποτελούν επίσης αρχαίες, περιορισμένα τεκμηριωμένες γλώσσες. Η τοχαρική Α και Β, στην ανατολική Κεντρική Ασία, αντιπροσωπεύει έναν ακόμη ανεξάρτητο κλάδο της Ινδοευρωπαϊκής οικογένειας.

Γιατί είναι σημαντική η χεττιτική;

Η χεττιτική και οι συγγενικές ανατολιακές γλώσσες παρέχουν τις αρχαιότερες εκτενείς γραπτές μαρτυρίες μιας ινδοευρωπαϊκής γλώσσας. Η σύγκρισή τους με τα ελληνικά, τα σανσκριτικά, τα λατινικά και τις άλλες γλώσσες βοήθησε σημαντικά στην αναθεώρηση της ανασύνθεσης της πρωτοϊνδοευρωπαϊκής, ιδίως ως προς τα λαρυγγικά σύμφωνα, τη μορφολογία και τη χρονολόγηση των πρώιμων διασπάσεων.

▶

Βίντεο: Χρονοδιάγραμμα και διάσπαση της πρωτοϊνδοευρωπαϊκής.

3. Ανεξάρτητοι Μονοπρόσωποι Κλάδοι (Ελληνικά, Αρμενικά, Αλβανικά) 🔊

🔊 Ακρόαση ενότητας

Κρίσιμη Γλωσσολογική Διόρθωση

Τα Ελληνικά, τα Αρμενικά και τα Αλβανικά συχνά αποκαλούνται «απομονωμένοι κλάδοι» (independent/isolated branches) με την έννοια ότι δεν ανήκουν σε καμία ευρύτερη υποομάδα (δεν είναι ούτε σλαβικά, ούτε γερμανικά, ούτε ιρανικά). Ωστόσο, αυστηρά γλωσσολογικά, ως όρος το language isolate αποδίδεται κυρίως σε γλώσσα χωρίς κανέναν γνωστό ινδοευρωπαϊκό συγγενή (π.χ. η Βασκική). Εδώ πρόκειται για ανεξάρτητους μονοπρόσωπους κλάδους (monogeneric branches) της Ινδοευρωπαϊκής οικογένειας.

Ελληνικός Κλάδος

Διαθέτει τη μακροβιότερη συνεχή τεκμηριωμένη ιστορία στην Ευρώπη (3.400+ χρόνια από τη Γραμμική Β΄). Λειτουργεί ως «φυσικό εργαστήριο» της ινδοευρωπαϊκής μορφολογίας.

Αρμενικός Κλάδος

Αποτελεί ξεχωριστό κλάδο με έντονες ιρανικές και καυκάσιες επιδράσεις. Αποκρυπτογραφήθηκε το 1896 από τον Heinrich Hübschmann ως αυτόνομος κλάδος.

Αλβανικός Κλάδος

Απόγονος αρχαίας παλαιοβαλκανικής γλώσσας (πιθανώς συγγενούς των Ιλλυρικών ή Θρακικών). Διατηρεί αρχαίο υπόστρωμα παρά τις μεταγενέστερες επιδράσεις.

Ανατολιακές γλώσσες και ανεξάρτητη θέση

Η χεττιτική, η λουβική, η παλαϊκή και οι μεταγενέστερες λυκική, λυδική και καριακή δεν είναι απομονωμένες γλώσσες με την αυστηρή έννοια, αλλά μέλη του ανατολιακού κλάδου. Η χεττιτική παρουσιάζει τόσο αρχαϊκά όσο και καινοτόμα χαρακτηριστικά και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως απλή «πρωτοϊνδοευρωπαϊκή» γλώσσα. Η πρώιμη απομάκρυνση του ανατολιακού κλάδου αποτελεί βασικό ζήτημα στη συζήτηση για τη δομή και τη χρονολόγηση της οικογένειας.

4. Η Ελληνοφρυγική Ομάδα & η Σχέση Ελληνικών-Αρμενικών 🔊

🔊 Ακρόαση ενότητας

Η Ελληνοφρυγική Ομάδα (Greco-Phrygian)

Σύγχρονες γλωσσολογικές μελέτες (C. Brixhe, V. Orel, B. Obrador-Cursach κ.ά.) συγκλίνουν στο ότι τα Ελληνικά είναι ο στενότερος γνωστός συγγενής της Φρυγικής. Μοιράζονται αποκλειστικές ισόγλωσσες (π.χ. το πρόθημα της παρελθοντικής αύξησης ε-, καταλήξεις ονομάτων, αντωνυμίες όπως το auto-).

Το παλιό λάθος στην έρευνα: Παλαιότερα (τον 19ο και στις αρχές του 20ού αιώνα), λόγω επιφανειακών φωνητικών συγκρίσεων, η Φρυγική θεωρούνταν εσφαλμένα πιο κοντά στην Αρμενική ή στη Satem ομάδα. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η Φρυγική είναι Centum γλώσσα (όπως τα Ελληνικά και τα Λατινικά) και συνδέεται στενότατα με τον ελληνικό κλάδο (Πρωτο-Ελληνοφρυγικό στάδιο).

Η Σχέση Ελληνικών - Αρμενικών (Υπόθεση Graeco-Armenian)

Στη συγκριτική βιβλιογραφία υπάρχει επίσης η «Ελληνοαρμενική» υπόθεση (Graeco-Armenian), η οποία υποστηρίζει ότι τα Ελληνικά και τα Αρμενικά μοιράζονται έναν κοινό πρόγονο πριν διαχωριστούν, καθώς παρουσιάζουν κοινά φωνητικά χαρακτηριστικά (όπως η αναγωγή των χειροvelar συμφώνων και οι κανόνες αύξησης).

Η χεττιτική και οι άλλες ανατολιακές γλώσσες δεν εντάσσονται στην ελληνοφρυγική ομάδα. Η αρχαιότητά τους, όμως, είναι καθοριστική: η σύγκριση της χεττιτικής με την ελληνική και τη φρυγική βοηθά να διακρίνουμε ποια γνωρίσματα είναι κοινές αρχαϊκότητες της Ινδοευρωπαϊκής και ποια αποτελούν μεταγενέστερες καινοτομίες της βαλκανικής ζώνης.

5. Παλαιοβαλκανική Ζώνη & Μοντέλο Κυμάτων (Wave Model) 🔊

🔊 Ακρόαση ενότητας

Η Φρυγική και η Ελληνική μαρτυρούν μια βαθιά προϊστορική επαφή στα Βαλκάνια πριν από τη μετανάστευση των Φρύγων στη Μικρά Ασία (περί τον 12ο-11ο αι. π.Χ. μετά την κατάρρευση των Μυκηναίων και των Χετταίων).

• Κοινές δομές: Η χρήση της χρονικής/συλλαβικής αύξησης (e-) για τον δηλωτικό του παρελθόντος χρόνου (π.χ. ελληνικό ἔλυσα / φρυγικό addaket) αποτελεί αρχαϊκότατο χαρακτηριστικό.
• Το «Βριγικό» όνομα: Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, οι Φρύγες ονομάζονταν αρχικά Βρίγες (Briges) όταν κατοικούσαν στη Μακεδονία και τη Θράκη δίπλα στους αρχαίους Έλληνες.
• Η ανατολιακή διάσταση: Η χεττιτική, η λουβική και η παλαϊκή αντιπροσωπεύουν παλαιότερο στρώμα της ινδοευρωπαϊκής παρουσίας στη Μικρά Ασία. Οι λυκικές, λυδικές και καριακές μαρτυρίες δείχνουν ότι ο ανατολιακός κλάδος παρέμεινε ενεργός στην περιοχή για πολλούς αιώνες, παρά τις επαφές με μη ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, όπως η χουρριτική και η ουραρτιανή.

Το Μοντέλο των Κυμάτων (Wave Model)

Η σύγχρονη έρευνα απορρίπτει τα απλοϊκά γενεαλογικά δέντρα τύπου «οικογένειας με κλαδιά» και προτιμά το μοντέλο των κυμάτων, όπου οι γλωσσικές καινοτομίες εξαπλώνονταν γεωγραφικά από περιοχή σε περιοχή, εξηγώντας γιατί τα Ελληνικά, η Φρυγική και η Αρμενική μοιράζονται κοινά ισόγλωσσα παρά την ανεξάρτητη εξέλιξή τους σε διαφορετικούς γεωγραφικούς θύλακες. Το ίδιο μοντέλο είναι χρήσιμο για την κατανόηση των επαφών ανάμεσα στη χεττιτική, τη λουβική, τις παλαιοβαλκανικές γλώσσες και τις γλώσσες του Αιγαίου, χωρίς να υποθέτουμε ότι κάθε κοινό χαρακτηριστικό προέρχεται από έναν άμεσο κοινό πρόγονο.

6. Η Θεωρία των Κουργκάν 🔊

🔊 Ακρόαση ενότητας

Τι ήταν τα Κουργκάν

Ο όρος «κουργκάν» (από τη ρωσική/τουρκική λέξη kurgan, «τύμβος») αναφέρεται σε μεγάλους, τεχνητούς ταφικούς τύμβους από χώμα και πέτρα, οι οποίοι καλύπτουν έναν ή περισσότερους τάφους. Είναι χαρακτηριστικοί των στεπών της Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας, από την Ουκρανία και τη Νότια Ρωσία έως το Καζακστάν και τη Σιβηρία, και χρονολογούνται από την 5η χιλιετία π.Χ. έως και τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες (π.χ. σκυθικοί και σαρματικοί τύμβοι).

Οι νεκροί θάβονταν συχνά σε ξύλινους ή λίθινους θαλάμους, πολλές φορές μαζί με άλογα, άρματα, όπλα και πολύτιμα αντικείμενα, στοιχείο που φανερώνει κοινωνική διαστρωμάτωση και την κεντρική θέση του αλόγου και της κτηνοτροφίας στον πολιτισμό των κατασκευαστών τους.

Τι υποστηρίζει η θεωρία

Η θεωρία των Κουργκάν, που διατυπώθηκε από την αρχαιολόγο Marija Gimbutas τη δεκαετία του 1950, υποστηρίζει ότι η αρχική κοιτίδα (Urheimat) των ομιλητών της πρωτοϊνδοευρωπαϊκής βρισκόταν στις ποντικές-κασπικές στέπες (σημερινή Ουκρανία και Νότια Ρωσία), κατά την 5η έως την 4η χιλιετία π.Χ. Σύμφωνα με τη Gimbutas, οι κατασκευαστές των κουργκάν ήταν ημινομαδικοί κτηνοτρόφοι που εξημέρωσαν πρώιμα το άλογο και διέθεταν πατριαρχική, ιεραρχική κοινωνική δομή.

Η θεωρία περιγράφει την εξάπλωση αυτού του πληθυσμού σε τρία διαδοχικά «κύματα» (Kurgan I, II και III), τα οποία μεταξύ περίπου του 4400 και του 2800 π.Χ. οδήγησαν σε μεταναστεύσεις προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τα Βαλκάνια και τελικά σε μεγάλο μέρος της υπόλοιπης Ευρώπης, φέρνοντας μαζί τους τη γλώσσα και τον πολιτισμό που αργότερα διαφοροποιήθηκαν στους ιστορικούς ινδοευρωπαϊκούς λαούς.

Ανάλυση: τεκμηρίωση και κριτική

Η θεωρία των Κουργκάν παραμένει η επικρατέστερη στην αρχαιολογική και ανθρωπολογική έρευνα, ενισχυμένη τα τελευταία χρόνια από μελέτες αρχαίου DNA (π.χ. Haak κ.ά., 2015), οι οποίες επιβεβαίωσαν μαζικές μεταναστεύσεις πληθυσμών με καταγωγή από τις στέπες (πολιτισμός Yamnaya) προς τη Δυτική και Βόρεια Ευρώπη κατά την 3η χιλιετία π.Χ. Ωστόσο, δεν είναι η μοναδική πρόταση: η «Ανατολιακή υπόθεση» του Colin Renfrew τοποθετεί την αρχική κοιτίδα στην Ανατολία και συνδέει την εξάπλωση της ινδοευρωπαϊκής με τη διάδοση της γεωργίας, μια χρονολόγηση αρκετές χιλιετίες παλαιότερη από αυτήν της Gimbutas. Η επιστημονική συζήτηση παραμένει ανοιχτή ως προς τις ακριβείς λεπτομέρειες, ακόμη κι αν η στεπική καταγωγή θεωρείται σήμερα η επικρατέστερη εξήγηση.

Κοιτίδα των Ινδοευρωπαίων σύμφωνα με τη θεωρία των Κουργκάν. Κάντε κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση.

Σαρματικό κουργκάν (4ος αιώνας π.Χ.). Κάντε κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση.

7. Συγκριτικά Παραδείγματα Λεξιλογίου 🔊

🔊 Ακρόαση ενότητας

Η λέξη «νερό» σε διάφορες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες. Κάντε κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση.

Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει ενδεικτικές ανασυστάσεις πρωτοϊνδοευρωπαϊκών ριζών και τους απογόνους τους σε βασικές θυγατρικές γλώσσες. Οι αστερίσκοι (*) δηλώνουν μορφές που δεν μαρτυρούνται άμεσα, αλλά ανασυντίθενται συγκριτικά.

πατέρας — *ph₂tḗr

• Ελληνικά: πατήρ
• Λατινικά: pater
• Σανσκριτικά: pitár-
• Χεττιτική: —
• Γερμανικά / Αγγλικά: Vater / father

μητέρα — *méh₂tēr

• Ελληνικά: μήτηρ
• Λατινικά: mater
• Σανσκριτικά: mātár-
• Χεττιτική: —
• Γερμανικά / Αγγλικά: Mutter / mother

τρεις — *tréyes

• Ελληνικά: τρεῖς
• Λατινικά: tres
• Σανσκριτικά: tráyas
• Χεττιτική: tri-
• Γερμανικά / Αγγλικά: drei / three

νερό — *wódr̥

• Ελληνικά: ὕδωρ
• Λατινικά: unda (ρίζα)
• Σανσκριτικά: udán-
• Χεττιτική: wātar
• Γερμανικά / Αγγλικά: Wasser / water

θεός / ουρανός — *dyḗws

• Ελληνικά: Ζεύς
• Λατινικά: Iuppiter (Iov-)
• Σανσκριτικά: Dyáus
• Χεττιτική: šiu- (ρίζα)
• Γερμανικά / Αγγλικά: Tiw / Tuesday

είμαι / υπάρχω — *h₁ésti

• Ελληνικά: ἐστί
• Λατινικά: est
• Σανσκριτικά: ásti
• Χεττιτική: ēšzi
• Γερμανικά / Αγγλικά: ist / is

φέρω — *bʰéreti

• Ελληνικά: φέρει
• Λατινικά: fert
• Σανσκριτικά: bhárati
• Χεττιτική: —
• Γερμανικά / Αγγλικά: bear (αγγλ.)

καρδιά — *ḱḗr / *ḱr̥d-

• Ελληνικά: καρδία / κῆρ
• Λατινικά: cor, cordis
• Σανσκριτικά: hárd- / hṛd-
• Χεττιτική: kir
• Γερμανικά / Αγγλικά: Herz / heart

νύχτα — *nókʷts

• Ελληνικά: νύξ, νυκτός
• Λατινικά: nox, noctis
• Σανσκριτικά: nákt-
• Χεττιτική: nekuz
• Γερμανικά / Αγγλικά: Nacht / night

όνομα — *h₁nómn̥

• Ελληνικά: ὄνομα
• Λατινικά: nomen
• Σανσκριτικά: nā́ma
• Χεττιτική: lāman (με μεταβολή)
• Γερμανικά / Αγγλικά: Name / name

ζυγός — *yugóm

• Ελληνικά: ζυγόν
• Λατινικά: iugum
• Σανσκριτικά: yugám
• Χεττιτική: —
• Γερμανικά / Αγγλικά: Joch / yoke

εγώ — *eǵ(oh₂)

• Ελληνικά: ἐγώ
• Λατινικά: ego
• Σανσκριτικά: ahám
• Χεττιτική: ūk
• Γερμανικά / Αγγλικά: ich / I

Πώς να διαβάσετε τις κάρτες

Οι αντιστοιχίες δεν είναι πάντα προφανείς με την πρώτη ματιά, επειδή κάθε κλάδος ακολούθησε δικούς του κανονικούς φωνητικούς νόμους (π.χ. ο νόμος του Grimm στα γερμανικά, ή η τροπή των λαρυγγικών στα ελληνικά και τα ινδοϊρανικά). Η συστηματική επανάληψη αυτών των αντιστοιχιών σε εκατοντάδες λέξεις είναι ακριβώς η μέθοδος με την οποία ανασυντίθεται η πρωτοϊνδοευρωπαϊκή.

8. Εξωτερικοί Σύνδεσμοι 🔊

🔊 Ακρόαση ενότητας

Για όσους θέλουν να εμβαθύνουν περισσότερο στην πρωτοϊνδοευρωπαϊκή γλώσσα, τη μελέτη της ανασύνθεσής της, αλλά και σε υλικό εκμάθησης, ενδεικτικά προτείνεται:

• Academia Prisca — πηγές για την εκμάθηση της σύγχρονης ινδοευρωπαϊκής γλώσσας

×